Khi một doanh nghiệp FDI quyết định đầu tư một nhà máy mới tại Việt Nam, họ không thực sự đầu tư vào bê tông, kết cấu thép hay hệ thống cơ điện. Họ đang đầu tư vào năng lực sản xuất trong 20 đến 30 năm tới. Và khoản đầu tư đó chỉ bắt đầu tạo ra giá trị khi dây chuyền sản xuất vận hành ổn định, sản phẩm đầu tiên được xuất xưởng và doanh thu bắt đầu được ghi nhận.

Vì vậy, nếu nhìn dưới góc độ tài chính, chi phí xây dựng chỉ là một phần của bài toán đầu tư. Điều thực sự quyết định hiệu quả của một dự án là khoảng thời gian từ ngày doanh nghiệp đưa ra quyết định đầu tư đến ngày nhà máy bắt đầu tạo ra doanh thu.

Cost of Delay - khoản chi phí lớn nhất nhưng ít được nhìn thấy

Trước tiên hãy cùng làm rõ thuật ngữ Cost of Delay là gì?

Trong nhiều năm, các chủ đầu tư thường tập trung vào một câu hỏi quen thuộc: "Chi phí xây dựng là bao nhiêu?"

Ngày nay, đặc biệt với các dự án công nghiệp có quy mô lớn, câu hỏi đó đang dần được thay thế bằng một câu hỏi khác: "Nếu dự án chậm tiến độ, doanh nghiệp sẽ mất bao nhiêu?"

Đó chính là Cost of Delay - chi phí phát sinh do việc đưa dự án vào vận hành muộn hơn kế hoạch.

Khác với chi phí xây dựng, Cost of Delay không xuất hiện trong bảng dự toán hay hợp đồng thi công. Nhưng đây lại là khoản chi phí có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả của toàn bộ khoản đầu tư.

Theo nghiên cứu The True Cost of Downtime của Siemens, các doanh nghiệp sản xuất thuộc Fortune Global 500 mất khoảng 1,4 nghìn tỷ USD mỗi năm do thời gian ngừng sản xuất ngoài kế hoạch, tương đương 11% doanh thu.

Một nghiên cứu khác của MCKinsey về các dự án gigafactory ước tính rằng việc chậm đưa một nhà máy pin công suất 40 GWh vào sản xuất trong sáu tháng có thể khiến khoảng 250 triệu USD giá trị kinh doanh bị đặt vào rủi ro.

Điều này cho thấy, đối với các dự án công nghiệp quy mô lớn, mỗi ngày chậm tiến độ không chỉ làm tăng chi phí xây dựng mà còn kéo lùi thời điểm doanh nghiệp bắt đầu tạo ra doanh thu.

Cost of Delay bắt đầu từ những quyết định nhỏ

Điều đáng nói là Cost of Delay hiếm khi xuất phát từ một sự cố lớn.

Nó thường bắt đầu từ những quyết định tưởng như rất nhỏ: một thay đổi trong thiết kế, một xung đột giữa các bộ môn, một hạng mục phải thi công lại, một bản vẽ được phê duyệt chậm hoặc một thông tin chưa được phối hợp đầy đủ.

Mỗi vấn đề riêng lẻ có thể chỉ khiến dự án chậm vài ngày. Nhưng khi nhiều vấn đề cộng dồn theo thời gian, chúng tạo thành hiệu ứng dây chuyền, làm thay đổi kế hoạch thi công, ảnh hưởng đến tiến độ lắp đặt thiết bị, kéo lùi thời điểm chạy thử và cuối cùng là ngày nhà máy chính thức đi vào sản xuất.

Đó là lý do Dinco không còn xem tiến độ chỉ là trách nhiệm. Chúng tôi xem tiến độ là kết quả của chất lượng các quyết định được đưa ra trong suốt vòng đời dự án.

Giảm Cost of Delay bằng cách giảm những quyết định sai

Khi Cost of Delay được nhìn nhận như một vấn đề về quản trị rủi ro, cách tiếp cận của các chủ đầu tư cũng thay đổi. Thay vì chờ vấn đề xuất hiện trên công trường rồi mới xử lý, họ tìm cách phát hiện và loại bỏ rủi ro ngay từ giai đoạn thiết kế và lập kế hoạch.

Đó cũng là lúc BIM được nhìn nhận theo một vai trò hoàn toàn khác.

Trong nhiều năm, BIM thường được xem là một công cụ tạo mô hình 3D. Ngày nay, giá trị lớn hơn của BIM nằm ở khả năng giúp các bên nhìn thấy trước hệ quả của một quyết định khi chi phí để thay đổi vẫn còn rất thấp.

Nhờ việc phối hợp đồng bộ giữa kiến trúc, kết cấu và MEP trên cùng một mô hình dữ liệu, các xung đột có thể được phát hiện từ rất sớm thay vì xuất hiện trong quá trình thi công. Điều đó đồng nghĩa với việc giảm các hạng mục phải làm lại, giảm thay đổi ngoài hiện trường, hạn chế gián đoạn tiến độ và quan trọng hơn là giảm nguy cơ phát sinh Cost of Delay.

Một nghiên cứu công bố trên Scientific Reports năm 2026 ghi nhận thời gian lãng phí do rework giảm tới 70–85%, trong khi các nghiên cứu khác cho thấy BIM giúp cải thiện đáng kể khả năng kiểm soát chi phí và tiến độ thông qua việc phát hiện xung đột sớm và phối hợp đa bộ môn hiệu quả hơn.

Nói cách khác, BIM không loại bỏ mọi rủi ro của dự án. Nhưng nó giúp doanh nghiệp giảm đáng kể xác suất xảy ra những sai sót có thể dẫn đến Cost of Delay.

Từ quản lý tiến độ đến bảo vệ hiệu quả đầu tư

Một dự án hoàn thành đúng tiến độ chưa chắc đã là một dự án thành công.

Nếu dây chuyền sản xuất chưa thể lắp đặt, việc chạy thử bị trì hoãn hoặc nhà máy chưa đủ điều kiện đưa vào vận hành, khoản đầu tư vẫn chưa tạo ra giá trị. Đó là lý do ngày càng nhiều chủ đầu tư FDI không còn đánh giá thành công của dự án bằng ngày hoàn thành xây dựng. Họ đánh giá bằng thời điểm nhà máy bắt đầu tạo ra doanh thu.

Suy cho cùng, điều doanh nghiệp muốn rút ngắn không phải chỉ là thời gian xây dựng. Điều họ muốn rút ngắn là khoảng thời gian từ quyết định đầu tư đến dòng doanh thu đầu tiên.

Đó cũng là lý do BIM ngày càng được xem là một công cụ quản trị dự án thay vì chỉ là một công nghệ thiết kế.

Khi lựa chọn nhà thầu không còn chỉ dựa vào giá

Trong nhiều năm, các doanh nghiệp lựa chọn nhà thầu dựa trên ba tiêu chí quen thuộc: giá, tiến độ và năng lực thi công. Những tiêu chí đó vẫn rất quan trọng.
Nhưng đối với các dự án công nghiệp công nghệ cao, một câu hỏi mới đang dần trở thành ưu tiên: Nhà thầu nào có khả năng giúp chúng tôi giảm Cost of Delay nhiều nhất?

Đó không còn là câu chuyện về phần mềm hay công nghệ. Đó là năng lực giúp chủ đầu tư đưa ra những quyết định đúng hơn, sớm hơn và với mức độ chắc chắn cao hơn.

Cuối cùng, giá trị của một nhà thầu sẽ không còn được đo bằng số lượng công trình đã xây dựng, mà bằng khả năng giúp khách hàng bảo vệ hiệu quả của cả khoản đầu tư.

Đó cũng là cách Dinco E&C nhìn nhận BIM: không chỉ là một công cụ thiết kế, mà là phương pháp giúp giảm Cost of Delay, rút ngắn thời gian đưa nhà máy vào vận hành và bảo vệ giá trị của dòng vốn đầu tư ngay từ những quyết định đầu tiên của dự án.